İşe alım için bilişsel yetenek ve genel yetenek testleri

Bilişsel yetenek testi nedir?

Bilişsel yetenek testi, bir kişinin yeni bilgileri ne kadar iyi değerlendirdiğini ölçen, süreli bir soru grubudur. Tipik sorular, adaydan kısa bir metinden sonuç çıkarmasını, tablodaki bir yüzdeyi hesaplamasını veya bir örüntünün ardındaki kuralı bulmasını ister. Sorular belirli bir işe ilişkin bilgiye dayanmaz. Bu nedenle birçok farklı rolde kullanılabilir.

U.S. Office of Personnel Management, bilişsel yetenek testlerini akıl yürütme, algı, bellek, sözel ve matematiksel yetenekler ile problem çözme gibi düşünme becerilerini değerlendiren testler olarak tanımlar. Bazı testlerde tüm doğru yanıtlar bir araya getirilerek genel zihinsel yeteneğe ilişkin tek bir puan oluşturulur. Bazılarıysa sayısal veya sözel akıl yürütme gibi her alan için ayrı puan verir.

İşe alımda sorulması gereken soru basittir: Bu rol, kişilerin hızlı öğrenmesini, yazılı kuralları izlemesini veya sayılarla çalışmasını gerektiriyor mu? Gerektiriyorsa kısa bir bilişsel yetenek değerlendirmesi, mülakattan önce bu becerilere ilişkin karşılaştırılabilir kanıt sunar. Ayrıca CV'nin ne kadar özenli göründüğünden daha az etkilenir.

Bu testleri yetenek testi, akıl yürütme testi veya iş başvurusu yapanlar için bilişsel test olarak da görebilirsiniz. Bu adlar birbiriyle örtüşür. Önemli olan, testin hangi becerileri ölçtüğü ve bu becerilerin işle bağlantılı olup olmadığıdır. İşverenlere yönelik kısa bir genel bakış için işe alımda bilişsel yetenek testi sayfasına göz atın.

Bilişsel yetenek, genel yetenek ve IQ karşılaştırması

People use "cognitive ability test", "aptitude test" and "IQ test" as if they were the same thing. For hiring, it helps to separate them, because they are built and used differently.

An aptitude test for employment usually means a test of how quickly someone can learn or reason in a particular area, such as numbers or language. A cognitive ability test is the broader family that includes aptitude tests and general reasoning tests. A clinical IQ test is something else: a psychologist administers it individually, with established norms, for clinical or educational purposes.

HireValid tests are cognitive ability and aptitude tests for employment. They are not IQ tests, they do not produce an IQ score, and they are not a clinical or diagnostic tool. Employers who look for an IQ test for job candidates usually want one of the reasoning tests below. The table sets out the differences.

Bilişsel yetenek testi türleri

Bu kategorideki her test, akıl yürütmenin bir alanını ölçer. Böylece testleri, rolün gerektirdiği düşünme becerileriyle eşleştirebilirsiniz. Çoğu rol için hepsi değil, bunlardan bir veya ikisi gerekir. Aynı anda birbirine benzer birkaç rol için işe alım yaparken sonuçların karşılaştırılabilir kalması için hepsinde aynı bilişsel testi kullanın.

• Sözel akıl yürütme (10 dakika, 20 soru): Bir metni dikkatle okuyup metinde söylenenleri söylenmeyenlerden ayırma.
• Sayısal akıl yürütme (10 dakika, 20 soru): Yüzdeler, oranlar ve tablo ve grafikleri okuma.
• Soyut ve mantıksal akıl yürütme (10 dakika, 18 soru): Görsel bir örüntüdeki kuralı bulup uygulama.
• Genel bilişsel yetenek (12 dakika, 24 soru): Sözel, sayısal ve görsel soruların tek bir puanda birleşimi.
• Detaylara dikkat (8 dakika, 20 soru): Kayıtlardaki farklılıkları ve hataları fark etme.
• Eleştirel düşünme (12 dakika, 20 soru): Savları, varsayımları ve kanıtları değerlendirme.

İlgili testlerden biri durumsal muhakeme kategorisinde yer alır, ancak büyük ölçüde akıl yürütme becerilerini ölçer. Problem çözme ve karar verme (10 dakika, 15 soru), adaylardan iş yeri senaryoları üzerinde akıl yürüterek sağlıklı bir seçeneğe ulaşmalarını ister. Analiz ve muhakemenin bir arada gerektiği roller için uygundur. Soyut akıl yürütme yerine gerçekçi durumlarda muhakeme becerisini ölçmek için durumsal muhakeme testi merkezine göz atın. Bu merkezde müşteri hizmetleri yetenek testi, satış yetenek testi, duygusal zekâ testi ve zaman yönetimi becerileri testi yer alır.

Hangi roller bilişsel yetenek testinden yarar sağlar?

Bilişsel testler; kişilerin ilk haftalarından itibaren yeni bilgileri kavramasının, yazılı kuralları izlemesinin veya sayılarla çalışmasının beklendiği işlerde en çok fayda sağlar. OPM, genel bilişsel yetenek testlerinin çok çeşitli işlerde iş performansını ve eğitim başarısını öngördüğünü; iş veya eğitimi ne kadar karmaşıksa bu testlerin o kadar iyi sonuç verdiğini belirtir.

Bu bilgi, şu tür pozisyonlara işaret eder:

• Ofis yöneticileri prosedürleri izler, kayıtları yönetir ve yeni sistemleri öğrenir. Ofis yöneticisi test paketi, genel bilişsel yeteneği ayrıntılara dikkat ve Excel ile birlikte ölçer.
• Junior veri analistleri tabloları okur, eğilimleri fark eder ve sayıları kontrol eder. Junior veri analisti test paketi sayısal akıl yürütmeyle başlar.
• Junior geliştiriciler kod tabanlarını öğrenir ve daha önce karşılaşmadıkları sorunları giderir. Junior geliştirici test paketi, genel bilişsel yeteneği problem çözme ve kodlama testiyle birleştirir.
• Satış ve pazarlama pozisyonlarındaki çalışanlar iş brifinglerini okur ve açık bir dille yazar. Satış geliştirme temsilcisi ve pazarlama koordinatörü test paketlerinde sözel akıl yürütme de yer alır.

Temel becerinin bir aracı kullanmak veya müşteriyle görüşmek olduğu pozisyonlarda, uygulamalı bir test veya durumsal yargı testi genellikle daha fazla bilgi verir. Mülakat süreçlerinde genel yetenek testini, kararın tamamı olarak değil, kanıtların bir parçası olarak kullanmak en iyi sonucu verir.

Mevcut çalışanları yeni bir pozisyona geçirirken de aynı testleri çalışanlar için genel yetenek testi olarak kullanabilirsiniz. Örneğin bir ofis yöneticisini analist pozisyonuna terfi ettirebilirsiniz. Dış adaylara uyguladığınız kuralların aynısını izleyin: amacı açıklayın, uyarlama olanağı sunun ve sonucu kişinin iş performansı hakkında zaten bildiklerinizle birlikte değerlendirin.

Bilişsel yetenek testinde neler olur?

Aday açısından bilişsel test kısa ve öngörülebilirdir. Hesap oluşturmadan davet bağlantısını tarayıcıda açar ve soru sayısını, süre sınırını ve kullanabileceği araçları belirten karşılama ekranını okur. Puanlanan sorulardan önce sistem kontrolü ve birkaç alıştırma sorusu yer alır; böylece kimse baskı altında testin biçimini öğrenmek için zaman kaybetmez.

Puanlanan bölümde görünür bir zamanlayıcı çalışır. Sorular, her seferinde bir tane olmak üzere çoktan seçmeli veya kısa sayısal yanıtlıdır ve rastgele bir havuzdan gelir. Adayların çoğu tek bir muhakeme testini 8 ila 12 dakikada, tüm rol paketini ise bir saatten çok daha kısa sürede tamamlar.

Sizin açınızdan kurulum birkaç dakika sürer. Bir rol paketi seçin veya kendi seçiminize bilişsel bir test ekleyin, her başvuru sahibine tek bir bağlantı gönderin ve saat dilimini belirterek son tarih ayarlayın. Her aday testi bitirdikçe sonuçlar gelir: her test için bir puan, norm verilerinin desteklediği durumlarda referans grubuyla birlikte bir yüzdelik dilim ve dayanak oluşturan kanıtlarla birlikte bir Integrity Score.

Adaylara başlamadan önce nasıl uyarlama talep edebileceklerini bildirin ve test için hangi cihazın uygun olduğunu söyleyin. Muhakeme testleri çoğu ekranda çalışır; daha uzun sayısal sorular için dizüstü bilgisayar kullanmak daha rahattır. Nasıl çalışır sayfası, işveren ve aday sürecinin tamamını gösterir.

Bilişsel yetenek testi mi, beceri testi mi: Hangisine ihtiyacınız var?

Bilişsel yetenek testi, kişinin alışılmadık bilgiler üzerinde ne kadar iyi akıl yürüttüğünü gösterir. Beceri testi ise Excel formülleri veya SQL sorguları gibi belirli bir aracı ya da yöntemi kullanmayı şimdiden bilip bilmediğini gösterir. Her ikisi de yararlıdır ve adayla ilgili farklı sorulara yanıt verir.

Kişinin iş başında çok şey öğrenmesi gerekiyorsa bilişsel test kullanın: yeni sistemler, yeni ürünler veya değişen kurallar gibi. Bu test, kişinin ne kadar hızlı adapte olabileceği hakkında fikir verir. İşin ilk günden itibaren belirli bir araç kullanılmasını gerektirdiği ve eğitim için fazla zaman olmadığı durumlarda beceri testi kullanın. Bu test, kişinin şu anda neler yapabildiğini gösterir.

Birçok rol, her iki testten de yararlanır. Örneğin, yeni başlayan veri analisti paketi sayısal akıl yürütmeyi SQL ve Excel ile bir araya getirir. Böylece hem akıl yürütme becerisini hem de araçları kullanma becerisini görebilirsiniz. Ofis yöneticisi paketi ise genel bilişsel yeteneği ayrıntılara dikkat ve temel Excel becerileriyle birleştirir.

Emin değilseniz rolün temel görevlerinden başlayın. Her görev için yeni işe alınan kişinin bunu zaten bilmesi mi gerektiğini, yoksa birkaç hafta içinde öğrenip öğrenemeyeceğini sorun. Önceden bilinmesi gereken görevler beceri testine işaret eder. İş başında öğrenilecek görevlerse bilişsel teste işaret eder. Tüm test kütüphanesinde her iki test türünü de yan yana görebilirsiniz.

Bilişsel testler nasıl puanlanır: Ham puanlar ve yüzdelik dilimler

Her bilişsel test, ham puanla başlar: doğru yanıtlanan soru sayısıyla. Test sürümlerinin zorluk düzeyleri biraz farklı olduğundan sonuçlar, sürümleri aynı ölçekte karşılaştıran bir ölçeklendirilmiş puan olarak da gösterilebilir.

Bir yüzdelik dilim, adayı bir referans grubuyla karşılaştırır. 70. yüzdelik dilimdeki bir aday, o gruptaki kişilerin %70'inden daha yüksek puan almıştır. Uygun norm verileri bulunduğunda HireValid, yüzdelik dilimi norm grubu ve test sürümüyle birlikte raporlar. Böylece adayın tam olarak kimlerle karşılaştırıldığını bilirsiniz.

Bu bağlam önemlidir. Aynı ham puan, yeni mezunlara göre yüksek bir yüzdelik dilime, deneyimli analistlere göre ise daha düşük bir yüzdelik dilime karşılık gelebilir. Yüzdelik dilimi her zaman grubuyla birlikte değerlendirin ve aynı pozisyon için adayları aynı gruba göre karşılaştırın. Kıyaslama sayfası, puanlama yöntemimizi daha ayrıntılı açıklar.

Adalet: olumsuz etki ve makul düzenlemeler

Bilişsel testlerde adalete, işe alım araçlarının çoğundan daha fazla özen göstermek gerekir. OPM, bilişsel yetenek testlerinin genellikle ırksal ve etnik gruplar arasında, yapılandırılmış mülakatlar gibi diğer geçerli öngörü araçlarına kıyasla daha büyük farklar ortaya çıkardığını belirtir. Olası olumsuz etkiyi azaltmak için bu testlerin başka değerlendirme yöntemleriyle birlikte kullanılmasını önerir.

U.S. Equal Employment Opportunity Commission, korunan bir grup üzerinde farklı etki yaratan bir istihdam testinin işle ilgili ve iş gereklilikleriyle tutarlı olması gerektiğini açıkça belirtir. Bir tedarikçi geçerlilik belgeleri sunsa bile sorumluluk işverende kalır. Americans with Disabilities Act uyarınca işverenler, testlerin uygulanma biçiminde ek süre veya erişilebilir bir format gibi makul uyarlamalar da sağlamalıdır.

Uygulamada bu, dört alışkanlık anlamına gelir:

• Bilişsel testi yalnızca pozisyon gerçekten bu tür akıl yürütme becerisi gerektiriyorsa kullanın.
• Adayları yalnızca bu teste göre sıralamak yerine, testi yapılandırılmış mülakat ve iş örneği gibi diğer kanıtlarla birlikte değerlendirin.
• Her davette uyarlama olanağı sunun.
• Her aşamadan sonra gruplar arasındaki seçim oranlarını karşılaştırın. Beşte dört kuralı makalesi bunun nasıl yapılacağını gösterir. Bilişsel yetenek testleri adil mi? konuyu daha ayrıntılı ele alır.

Yapay zekâ çağında bilişsel testler

Yapay zekâ sohbet araçları, adayın soruları kopyalamaya vakti varsa birçok akıl yürütme sorusunu çözebilir. Bilişsel testler yine de işe yarar; çünkü birkaç tasarım tercihi bu yöntemi çok daha zorlaştırır ve biri denediğinde iz bırakır.

HireValid akıl yürütme testleri süreli olduğundan, bir soruyu sohbet robotuna yapıştırıp yanıt beklemek için fazla zaman yoktur. Sorular rastgele seçilen havuzlardan gelir; böylece adaylar farklı soruları farklı sırada görür. Soyut ve mantıksal testteki görsel örüntü sorularını hızlıca bir metin aracına anlatmak zordur. Bütünlük ayarları, sekmeden ayrılma veya metin yapıştırma gibi tarayıcı hareketlerini kaydeder ve her sonuca bir Integrity Score ekler.

Hiçbir çevrimiçi test, dışarıdan yardım girişimlerinin tümünü durdurmayı garanti edemez ve bir sinyal kanıt değildir. Olağandışı sonuçları bağlam içinde değerlendirin, adaya açıklama yapma fırsatı verin ve akıl yürütmesini yapılandırılmış bir mülakatta doğrulayın. Bütünlük genel bakışı, her sinyali ve sınırlarını açıklar.

Bilişsel yetenek testine aşırı bel bağlamadan nasıl kullanılır

Bilişsel test bazı işler için güçlü bir göstergedir, ancak yine de göstergelerden yalnızca biridir. Doğru kullanıldığında, CV incelemesinde gözden kaçabilecek kişileri de kısa listenize almanızı sağlar. Yanlış kullanıldığındaysa küçük puan farkları nedeniyle iyi adayları eleyen tek bir kapıya dönüşür.

Dengeli kullanmak için şu beş kuralı izleyin:

1. İş açıkça iki tür akıl yürütme gerektirmiyorsa her rol için bir bilişsel test seçin.
2. İşe ilk günden itibaren asgari bir düzey gerekmiyorsa elemek yerine sıralama yapın. Bir alt sınır belirlerseniz makul tutun ve nedenini not edin.
3. Testi işe özgü kanıtlarla destekleyin: Excel veya yazma testi gibi görevlerin yanı sıra yapılandırılmış bir mülakat kullanın.
4. Adaylara ne beklemeleri gerektiğini bildirin: süre sınırını, soru türlerini ve hesap makinesi ya da not kullanıp kullanamayacaklarını açıklayın.
5. Her işe alım turunu gözden geçirin: yüksek puan alanlar sonraki aşamalarda da başarılı oldu mu ve herhangi bir grup geride kaldı mı?

Bir rol için hangi testlerin gerekli olduğuna hâlâ karar veremiyorsanız, tüm test kategorilerini ve aralarında nasıl seçim yapabileceğinizi açıklayan işe alım için beceri değerlendirme testleri genel bakışıyla başlayın.

Bilişsel yetenek testi örnekleri

Bilişsel yetenek testi örnekleri, hem işverenlerin hem de adayların test formatını anlamasına yardımcı olur. Bu sayfanın üst kısmındaki altı alıştırma sorusu üç temel türü gösterir: bir politika metni ve bir ifadeyi okumaya ilişkin iki sözel soru, yüzdelerle ilgili iki sayısal soru ve sayı dizisi ile kural üzerine iki mantıksal soru.

Gerçek testlerde aynı yaklaşım, daha fazla soru ve bir süre sınırıyla kullanılır. Sözel akıl yürütme sorusunda kısa bir politika metni verilip buradan hangi sonucun çıkarılabileceği sorulabilir. Sayısal soruda satış tablosu gösterilip aylar arasındaki değişim sorulabilir. Soyut akıl yürütme sorusunda şekillerden oluşan bir dizi gösterilip sıradaki şekil sorulabilir.

Yanıtlarıyla birlikte ücretsiz bir bilişsel yetenek testi arayan bir iş arıyorsanız, örnek testte açıklamalarıyla birlikte beş ek soru bulunur. Aday rehberi ise işveren testlerinin nasıl işlediğini ve nasıl uyarlama talep edebileceğinizi açıklar.